HÙNG CÁ CHÌNH Chuyện bây giờ mới kể

HÙNG CÁ CHÌNH - CHUYỆN BÂY GIỜ MỚI KỂ 

Thế Hùng

Chân dung kỹ sư Hùng

"Vua cá chình" Phan Văn Hùng

                                                   Ảnh: Lâm Thế Hùng

Trên 50 bài báo viết về nghề nuôi cá chình thì có trên 30 bài nhắc đến cái tên “Hùng cá chình”. Mọi người tôn anh là “vua cá chình” bởi lẽ anh đã có hơn 27 năm nghiên cứu qui trình kỹ thuật  nuôi cá chình và chính anh cũng đã hướng dẫn gần 100 dự án cho bà con nông dân nuôi cá chình đạt kết quả. Để có được thành quả ngày hôm nay, anh cũng đã trải qua không ít thằng trầm, nhiều phen lận đận…

Tôi tìm đến công ty TNHH Anh Nhân, tọa lạc số 42/3E, ấp 4, xã Xuân Thới Thượng, huyện Hóc Môn, thành phố Hồ Chí Minh vì biết anh đang hướng dẫn dự án nuôi cá chình ở đó từ hơn 1 năm nay.

Tên đầy đủ của anh là Phan Văn Hùng, tuổi Ất Mùi 1955, quê ở Bến Tre. Năm 1977 anh tốt nghiệp Đại học thủy sản  thành phố Hồ Chí Minh. Trong quá trình công tác, biết cá chình là loài hải sản có giá trị kinh tế cao, anh dành nhiều thời gian tìm hiểu và nghiên cứu  kỹ thuật nuôi loài cá này. Vào những năm đầu thập kỷ 90 của thế kỷ trước, anh tiến hành thử nghiệm nuôi cá chình tại huyện Mỏ Cày Bắc (tỉnh Bến Tre). Anh bàn với gia đình bán 3 căn nhà trị giá hơn 50 cây vàng để lấy vốn đầu tư nuôi cá chình. Anh dồn cả tâm huyết và hy vọng vào công việc mới mẻ này. Không ít bạn bè của anh và bà con nông dân, hàng xóm láng giềng ở Mỏ Cày nhìn anh với ánh mắt nghi ngờ. Nhưng cũng thật không may cho anh, số cá chình giống lần ấy anh mua về mắc bệnh “bạch tử” bị chết sạch. 50 cây vàng của gia đình thế là không cánh mà bay. Anh rơi vào tâm trạng tuyệt vọng trong sự hoang mang lo lắng của gia đình. Cảm giác ấy kéo dài trong anh suốt một thời gian dài. Năm 2008, anh tìm đến xã Long Sơn (thành phố Vũng Tàu), xin vào  một công ty nước ngoài, nhận làm công việc nuôi cá chẽm, cá mú giống cho một doanh nghiệp nước ngoài đó. Ở đây, anh lấy vợ, lập gia đình.Trong quãng thời gian này anh vẫn không từ bỏ ý tưởng nuôi cá chình, tiếp tục nghiên cứu kỹ thuật nuôi giống cá này với hy vọng một ngày nào đó anh sẽ thành công, sẽ có một cơ ngơi khang trang để anh chuyên tâm nuôi cá chình với qui mô hiện đại, công nghệ tiên tiến…

Kỹ sư Phan Văn Hùng kiểm tra ao nuôi cá

Kỹ sư Phan Văn Hùng kiểm tra ao nuôi cá chình

                                                 Ảnh: Lâm Thế Hùng

Sau 4 năm làm việc cho doanh nghiệp nước ngoài, anh dành dụm được khoảng trên 400 triệu đồng. Được biết người chị ruột của mình ở xã Suối Rao (Vũng Tàu) cũng đang nuôi một ao cá chình, lòng đam mê của anh bỗng như được khơi dậy. Anh quyết định nghỉ việc ở công ty nước ngoài, hùn vốn với người chị mở rộng diện tích ao để nhân  giống cá. Nơi đây có nguồn nước sạch từ hồ Sông Ray, hồ Suối Giàu và hệ thống kênh mương bao bọc cung cấp quanh năm, rất hợp với việc nuôi cá chình. Thế là vận may đã đến với anh. Mùa thu hoạch đầu tiên, tiền bán cá giống, cá thịt thương phẩm anh thu về được hơn tỷ đồng. Thành công ngoài mong đợi của anh. Anh tiếp tục đầu tư vốn mở rộng diện tích ao để vừa nhân giống, vừa phát triển nuôi cá thịt thương phẩm. Biết việc nuôi cá chình của anh ở Suối Rao thành công,  nhiều nông dân tìm đến tham quan học tập mô hình. Anh rất muốn tiếp tục phát triển nghề nuôi cá chình với qui mô lớn hơn nữa nhưng vốn liếng thì còn khá khiêm tốn. Anh vận động bà con nông dân có khả năng tài chính thành lập hợp tác xã (HTX), đầu tư vốn nuôi cá chình. Nhiều người thấy anh thành công nên đã đồng ý hùn vốn cùng nuôi. Đầu tháng 6/2017, HTX Suối Giàu được thành lập với 8 thành viên, vốn điều lệ ban đầu là 9 tỷ đồng. HTX tiến hành mở rộng mô hình nuôi cá chình. Trời không phụ lòng người, HTX liên tiếp bội thu, vốn đầu tư tăng dần lên hàng chục tỷ đồng.  Trên đà “ăn nên làm ra”, HTX Suối Giàu mạnh dạn đầu tư hơn 45 tỷ đồng làm đường, hệ thống điện lưới và xây thêm 20 hồ trên diện tích 16 ha để nuôi cá chình giống và cá chình thương phẩm. Đến thời điểm hiện tại, tài sản của HTX đã lên đến hàng trăm tỷ đồng. Anh cảm thấy thật sự hạnh phúc khi hoài bão của mình trở thành hiện thực.

Cá chình 8 tháng tuổi

Cá chình 8 tháng tuổi

                                                                   Ảnh: Lâm Thế Hùng

Năm 2018, HTX Suối Giàu cung cấp tới thị trường một số tỉnh phía Bắc (Sơn La, Hà Giang, Cao Bằng…), các tỉnh khu vực Tây Nguyên, các tỉnh miền Tây Nam bộ hơn 700.000 con cá chình giống với giá 4,5 triệu đồng/kg/100 con. Sau khi trừ hao hụt con giống (10%), trừ các chi phí thức ăn cho cá, thuê lao động, tiền điện…HTX ước lãi được trên 10 tỷ đồng.

Mô hình nuôi cá chình của HTX Suối Giàu thành công, tiếng đồn vang xa, nhiều nông dân ở Bà Rịa- Vũng Tàu  và một số  tỉnh lân cận đã tìm đến học hỏi và tổ chức nuôi cá chình. Anh nhiệt tình hướng dẫn cho bà con kinh nghiệm, kỹ thuật nuôi thả từng loại cá. Số lượng nông dân nuôi cá chình theo mô hình của anh Hùng ngày càng được nhân rộng và phát triển hiệu quả.

Theo anh Hùng thì cá chình là loài thủy  sản được mệnh danh là “thủy sâm” bởi chất thịt ngon và giá trị dinh dưỡng cao. Mô hình nuôi cá chình được triển khai tại nhiều địa phương, nhưng cách nuôi theo hộ cá thể khiến cá chậm lớn, tỷ lệ sống thấp. Trước đây anh phải tự tìm hiểu, nghiên cứu về tập tính con cá chình, nuôi thử nghiệm và cũng từng thất bại. Phải mất đến 17 năm anh mới có thể ươm giống thành công, sau đó nhân rộng, hướng dẫn kỹ thuật cho hàng chục mô hình nuôi cá chình trên cả nước đạt kết quả kinh tế cao. Tại Việt Nam, loài cá này sinh sống tự nhiên từ tỉnh Quảng Bình đến Bình Thuận, nhiều nhất là đầm Châu Trúc (Bình Định) và sông Ba (Phú Yên). Hai nơi này hàng năm cung cấp phần lớn cá chình giống cho bà con nông dân tại các vùng nuôi lớn. Ở Việt Nam từ Bắc chí Nam đều nuôi được cá chình. Với môi trường ngoài Bắc, cần nước sâu hơn trong Nam một chút để tạo sự bình ổn cho con cá. Khi nhiệt độ ngoài trời là 100 C, trong lòng nước vẫn là 18-200 C, nhiệt độ lòng đất làm cho tầng nước phía dưới không bị lạnh. Trong việc chọn cá giống, nên lưu ý chọn con cá nhớt nhiều, không bị trầy xước, không bị đốm trắng, da bóng láng là cá giống tốt.

Cá chình thương phẩm

Cá chình thương phẩm

                                                                                                      Ảnh: Lâm Thế Hùng

Đánh giá về tiềm năng kinh tế của cá chình, anh nhận định: Hiện nay, sản lượng cá chình của HTX đạt khoảng 100 tấn mỗi năm. HTX thường xuyên có nhiều hợp đồng xuất khẩu ra nước ngoài, có hợp đồng lên hàng trăm tấn. Lượng cá nuôi tại HTX không đủ cung, phải thu gom của bà con nông dân bên ngoài. Giá bán tùy theo từng loại cá. Ví dụ, cá chình Anguilla Marmorata giá 330.000-340.000đ/kg, cá chình bông 440.000đ/kg. Cá Anguilla marmorata cho thịt ngon hơn, nhưng thời gian nuôi ngắn ngày hơn, khoảng 4 tháng cho thu hoạch. Còn cá chình bông phải mất hơn một năm mới được đánh bắt. Về khối lượng, cá nuôi 2-3 năm nặng 3-4 kg, có con đạt 5-6 kg. Bà con nông dân cần nắm chắc những nguyên tắc này để có những dự định, tính toán kỹ lưỡng hơn trong việc nuôi cá chình đạt hiệu quả kinh tế cao hơn.

            Việc hướng dẫn bà con kỹ thuật nuôi cá chình giờ đã trở thành công việc hàng ngày của anh.Có những ngày anh phải hướng dẫn hàng chục người qua điện thoại vì lý do bà con không đến trực tiếp được. Với anh, những thông số kỹ thuật, cách xử lý cá mắc bệnh, điều kiện môi trường nước, thức ăn…anh đã thuộc nằm lòng. Anh có thể giải thích, hướng dẫn bà con trong bất cứ thời gian nào.Tiếp xúc với anh chỉ  chưa đến 1 giờ đồng hồ, thấy cách làm việc của anh, thấy sự say mê của anh với công việc, tôi càng thêm khâm phục anh, một kỹ sư dù đã vào tuổi U70 vẫn ngày ngày tận tụy, tâm huyết với nghề.

Ươm cá chình giống

Ươm cá chình giống

                                                                              Ảnh: Lâm Thế Hùng

Đang trò chuyện với tôi, giọng anh bỗng chùng xuống khi nói về nỗi lo ngại của mình trước tình trạng trữ lượng cá giống đang ngày một ít dần, sẽ có nguy cơ cạn kiệt. Mấy năm gần đây số lượng cá giống giảm đáng kể. Theo anh thì do con người đang khai thác triệt để khi cá giống còn quá nhỏ, tỷ lệ cá chết trên đường vận chuyển cao, hoặc đưa về ao nuôi không bao lâu thì cá cũng bị chết. Anh đang khẩn trương hoàn chỉnh đề án “Bảo tồn giống cá chình Việt Nam”. Đây là một đề án khoa học, phát triển nuôi cá chình giống, sau một thời gian sẽ thả cho cá trở về biển, về sông để duy trì giống. Đề án của anh đang được các cơ quan chuyên môn ủng hộ, xem xét và thẩm định. Khi xác định loài cá chình là động vật hoang dã thì chúng ta càng trân quý hơn suy nghĩ và hành động của anh. Anh cho biết đề án này của anh được nhiều đồng nghiệp, bà con nông dân, kể cả những người chưa hề nuôi cá chình rất ủng hộ. Nhiều người hứa sẳn sàng đóng góp kinh phí cùng anh  thực hiện đề án..

Trại nuôi cá chình

Trại nuôi cá chình

                                                                          Ảnh: Tư liệu mạng Internet

Kỹ sư thủy sản Phan Văn Hùng được mọi người vinh danh là “Vua cá chình”. Còn bà con nông dân- những người đang nuôi cá chình thì gọi anh một cách thân mật, đầy thiện cảm là “Hùng cá chình”.Tạm biệt “Hùng cá chình”, trong tôi trào dâng niềm cảm mến trước một tấm lòng đầy nhiệt huyết, biết nuôi dưỡng hoài bão, đam mê của mình để vượt qua khó khăn, định kiến, biết vươn lên làm giàu cho bản thân và cho quê hương đất nước, một con người luôn hội đủ cả ba yếu tố Tâm,Tài và Đức.     

Thức ăn từ cá chình

Thức ăn từ cá chình

                                                                                         Ảnh: sưu tâm từ Internet

Bể nuôi cá chình

Bể nuôi cá chình

                                                                                                          Ảnh: sưu tầm từ Internet

Tags