ÔNG CHỦ NHÀ HÀNG HOA AN VIÊN

ÔNG CHỦ NHÀ HÀNG HOA AN VIÊN

Lâm Thế Hùng

           Một lần ra Hà Nội, tình cờ bạn bè dẫn tôi đến nhà hàng Hoa An Viên. Đó là một nhà hàng rất đẹp, phong cảnh hữu tình với vườn cây, vườn hoa và đồi nhân tạo. Nhà hàng là một khu đất rộng, khoảng vài ngàn mét vuông, lại nằm ở một vị trí đắc địa, đối diện với sân vận động Mỹ Đình.

          Nhưng tất cả không đặc biệt bằng ông chủ của nhà hàng này. Đó là một con người mà gần đây báo chí nói đến rất nhiều. Đó là ông chủ của cửa hàng phở Caly có giá bán đến 700 – 800 ngàn một tô và là con người từng đặt nhịp cầu bình thường hóa quan hệ Việt – Mỹ vào thời Mỹ cấm vận Việt Nam. Đối diện với ông, tôi ngỡ ngàng, bao nhiêu điều lạ, hấp dẫn cứ mở ra.

          Ông tên Tôn Lâm, nhìn ông rất trẻ so với tuổi 70 của mình. Ông quê ở Bạc Liêu, hôm tôi gặp là ông đang chuẩn bị về Bạc Liêu để kỵ cơm cha ruột mình. Ông rũ nếu rảnh thì trên đường về Cà Mau “ghé tạt” quê ông chơi. Thế là không cầm lòng được, sẳn trên đường về tôi ghé qua với ý thức đi tới cùng con người đặc biệt này.

          Cái lạ là buổi giỗ không tổ chức trong nhà mà làm ngay khu mộ của dòng họ do Tôn Lâm bỏ tiền, công sức ra làm. Khu mộ khá tao nhã có nhà mồ, nhà thờ cúng, có hoa viên, ao sen, cây cảnh. Mới bước xuống xe là Tôn Lâm đi thắp hương từng ngôi mộ của ông bà cha mẹ... bằng động thái thành kính tại buổi giỗ, anh Cọp, chủ doanh nghiệp đồ gỗ Phương Ngọc nói với tôi rằng tình cờ anh phát hiện ra ngôi mộ của bà cố anh thất lạc rất lâu, biết được Tôn Lâm cũng gọi người nằm dưới mộ là bà cố nên anh cho hay, lập tức Tôn Lâm từ Hà Nội bay về, bất kể gai góc, rắn rết ông ruồng rừng lội vào xem ngôi mộ rồi ngồi thừ ra mà ứa nước mắt trước cảnh hoang tàn. Sau đó chỉ trong tích tắc, Tôn Lâm quyết định bỏ tiền bốc mộ rồi xây lại ngôi mộ khang trang.  Anh Cọp bảo, nghĩa cử của ông Lâm làm anh xúc động. Cháu cố thì đông, không thiếu kẻ giàu, nhưng có lòng thiết thực như ông Lâm thì không mấy người.

          Hôm đám giỗ mấy người em của ông Lâm nói thêm, đến giờ này Tôn Lâm cũng không có căn nhà nào chính thức của riêng mình, ông chỉ ở trụ sở kinh doanh, thế nhưng mấy chục năm nay ông cất nhà cho 5-6 đứa em. Cô Hai Hui em dâu của ông Tô Lâm bảo, hồi 20 năm trước nhà cô ở cặp mé kênh và mục nát, anh Hai về thấy cứ đứng khóc rồi mua cho cô cái nhà lầu ở ngoài quốc lộ. Đêm đầu tiên về ngôi nhà mới, sang trọng cô không tin đó là nhà mình, rồi cô khóc như một đứa trẻ, cô bảo chỉ có ông bụt mới cải biến được số phận của cô như thế.

Nhà hàng An Hoa Viên

              Nhìn cử chỉ của Tôn Lâm bữa đám giỗ và nghe những câu chuyện về ông tôi bắt gặp một thiện cảm về một người nặng lòng với nguồn cội. Tôn Lâm không chỉ lo lắng cho dòng tộc anh em mà quê hương bản quán ông cũng có cách đối xử ân tình. Hồi về Việt Nam lần đầu, ông đến thăm ngôi trường thời thơ ấu của mình ở Hòa Bình rồi cho một số tiền rất nhiều để “đại tu” trường. Anh Thanh Hoa nguyên là bí thư thị trấn Hòa Bình, có mặt tại đám giỗ, kể cho tôi nghe: Tôn Lâm ở tận Hà Nội thế nhưng ông đã không quên người nghèo ở quê hương, mỗi tháng vào ngày 01 và 15 âm lịch ông đều tổ chức nấu bữa cơm chay cho hàng trăm người nghèo tại Hòa Bình. Đó là một bữa cơm trị giá đến 45.000 đồng cho mỗi người. Ăn xong người nghèo còn được tặng thêm một ít gạo mang về. Đó là những bữa cơm mà Tôn Lâm bảo tôi ông làm là để khắc cốt ghi xương tưởng nhớ đến người đang thiếu ăn trong khi ta ăn đầy đủ. Hôm tôi có dịp nhìn vào bảng danh sách ủng hộ quỹ vì người nghèo của huyện Hòa Bình trong năm 2012 thấy tên Tôn Lâm ủng hộ đến 300 triệu đồng.

          Tôn Lâm sinh năm 1945, tại làng Hòa Bình, Vĩnh Lợi, Bạc Liêu. Mẹ ông tham gia đoàn thể kháng chiến chống Pháp và cha ông đã từng là cơ sở cách mạng đồng thời ông cũng là tổng giám đốc của một hãng xăng dầu lớn. Vì thế Tôn Lâm có điều kiện học hành tới nơi tới chốn. Thế rồi thời thế buộc ông phải đi quân dịch cho chế độ cũ. Nhờ giỏi tiếng Anh nên ông chỉ được giao nhiệm vụ dạy tiếng Anh. Khi phong trào phản chiến nổ ra vào thập niên 60 của thể kỷ 20 ông cũng tham gia. Giờ đây xem lại đoạn phim Thích Quảng Đức tự thiêu để phản chiến tại Sài Gòn gây nên một luồng câm phẩn dữ dội thời đó người ta phát hiện Tôn Lâm là một trong những thanh niên trẻ đứng làm hàng rào ngăn cảnh sát. Biết ông giỏi tiếng anh nên đại xứ quán Mỹ đã mời ông về làm phiên dịch và thư ký báo chí. Cũng chính vì thế Tôn Lâm được Mỹ chở đi khi chính quyền Sài Gòn sụp đổ.

Ông Tôn Lâm chủ nhà hàng Hoa An Viên

Ông Tôn Lâm - Chủ nhà hàng Hoa An Viên

               Sang Mỹ Tôn Lâm định cư ở Chi Ca Rô và nghèo lắm, ông phải làm đủ nghề để nuôi vợ con và mấy đứa em. Nhờ có chí, ông vừa làm vừa theo học lấy bằng kỹ sư hóa học rồi được nhận vào làm ở một công ty hóa chất lớn. Tám năm làm việc ông tích lũy một số vốn kháa khá rồi mở nhà hàng ăn uống với các món ăn truyền thống Việt Nam như phở Hà Nội, chả dò Việt Nam… Việc giới thiệu văn hóa ẩm thực của Việt Nam ở Mỹ của ông làm cho báo chí chú ý, họ thông tin, thế là quán ăn Việt ở Chi Ca Rô của ông lúc nào cũng đông nghẹt. Nhà hàng của Tôn Lâm là một trong mười nhà hàng được báo Trinue bình chọn ngon nhất Chi Ca Rô. Tiếng tâm của Tôn Lâm, một người Việt làm ăn giỏi càng ngày càng vang xa. Từ đó Liên Hiệp Quốc mời ông trở về Việt Nam tham gia các hoạt động giúp Việt Nam phát triển. Đó là vào năm 1988. Công việc của ông là giảng bài cho các nhà kinh doanh Việt Nam 2 tuần tại khách sạn Réx. Đây cũng là dịp ông quan hệ đề xuất nhiều giải pháp phát triển kinh tế với các nhà lãnh đạo Việt Nam. Và ông càng hiểu sâu sắc hơn quê hương ông đang gặp những khó khăn do chính sách cấm vận của Mỹ gây ra. Sau 13 năm trở lại quê cha đất tổ, Tôn Lâm đã khóc vì gặp lại đất nước, khóc vì thấy đất nước còn nghèo quá. Trong chuyến về lần này duyên số sắp đặt cho ông được tiếp kiến được ủy viên bộ chính trị, bộ trưởng bộ ngoại giao Nguyễn Cơ Thạch. Thấy Tôn Lâm nhiệt thành với những khó khăn của đất nước Bộ trưởng đã tỏ ra rất thâm tình với Tôn Lâm và chính thời gian đó Tôn Lâm càng hiểu thêm hiện tình đất nước, đường lối ngoại giao của Việt Nam. Tôn Lâm nhận thức rằng chỉ có thể gỡ bỏ lệnh cấm vận của Mỹ. Nối lại ngoại giao với Việt Nam thì mới tạo ra một yếu tố tích cực để Việt Nam phát triển. Tình đất nước, nghĩa cội nguồn đã thôi thúc trái tim của Tôn Lâm thực hiện một nghĩa vụ làm mọi cách để phá vỡ lệnh cấm vận của Mỹ đối với Việt Nam và Tôn Lâm đã đề xuất kế hoạch của mình cho bộ trưởng Nguyễn Cơ Thạch.

Ông Tôn Lâm nhận quyết định tại trường đại học

Tiến sỹ Arhuro yamada hiệu trưởng trường đại học Hawaii trao quyết định bổ nhiệm thành viên hội đồng quản trị trường đại học Hawaii cho ông Tôn Lâm

           Ngay sau đó Tôn Lâm về Mỹ và gặp một người bạn thân lúc đó là biên tập viên cao cấp của tờ báo Time Magazine ở Washington D.C để tìm cách tiếp cận quan chức có thẩm quyền trong Chính phủ Mỹ nhằm thảo luận về vấn đề trên. Người bạn này giới thiệu cho ông gặp thứ trưởng bộ ngoại giao Mỹ đặc trách khu vực Châu Á. Sau khi hai bên ngồi thảo luận suốt đêm cuối cùng vị thứ trưởng đã đồng ý nối lại đàm phán với Việt Nam. Tôn Lâm liền quay về Việt Nam báo cáo sự việc cho bộ trưởng Nguyễn Cơ Thạch và còn nối máy cho bộ trưởng nói chuyện với thứ trưởng ngoại giao Mỹ, để được xác nhận Mỹ đồng ý nối lại quan hệ với Việt Nam. Chưa đầy một tháng sau đại tướng Taylor được Mỹ cử đến Việt Nam đàm phán nối lại ngoại giao như chúng ta biết.

          Sau sự kiện này lực lượng cực đoan chống đối ở Mỹ đã biểu tình trước nhà Tôn Lâm rồi đốt nhà Tôn Lâm cháy ruội, khiến con ông bị thương. Tôn Lâm trở thành người Việt Nam đầu tiên ở Mỹ bị bọn xấu đốt nhà vì ủng hộ Việt Nam. Nhân chuyến công tác, thứ trưởng bộ giáo dục Việt Nam được giao ghé thăm Tôn Lâm, ông Trần Chí Đáo đã bật khóc.

          Tôi viết đoạn trên có tra cứu rất kỷ, vì nó quan trọng và tôi phát hiện đã có ít nhất hai tờ báo là tờ Công an nhân dân và tờ Kinh doanh và pháp luật của Việt Nam đã từng công bố sự kiện Tôn Lâm làm cầu nối đàm phán bình thường hóa quan hệ Việt Mỹ.

          Năm 1992, Tôn Lâm quyết định về đinh cư hẳn ở Việt Nam, ông đã mua và cho xây dựng  khu khách sạn nhà hàng có tên “Vườn thủ đô” tại Hà Nội. Tại đây ngoài các món ăn khác, ông đã chào hàng tô phở caly nổi tiếng. Hơn 1 năm trước tôi đã đọc trên nhiều tờ báo lớn của cả nước ta giới thiệu  về tô phở này. Đó là một tô phở rất to, nấu bằng thịt bò Kô Bê của Nhật, dụng cụ ăn được tuyệt trùng, có giá trị đến vài trăm ngàn mỗi tô ... Vậy mà người Hà Nội vẫn ùn ùn đến ăn. Người Hà Nội chịu đến ăn đã là thành công của Tôn Lâm, là tô phở có sự đặc sắc. Bởi Hà Nội là xứ sở của tô phở truyền thống mà nhà văn Nguyễn Tuân đã viết trong bút ký của mình đó là tô phở ẩn chứa chiều sâu và đặc trưng văn hóa ẩm thực của đất kinh kỳ. Cái thành công của Tôn Lâm là ông chắc lọc cái tinh túy của tô phở truyền thống và pha trộn cái cái hay cái ngon của món ăn Caly.

Chủ nhà hàng Hoa An Viên ông Tôn Lâm

              Ngoài vai trò làm chủ nhà hàng khách sạn An Hoa Viên Tôn Lâm còn là tổng giám đốc công ty thương mại đầu tư ngôi sao vàng. Nhưng vai trò nổi bật nhất của ông mà nhiều người biết đến là làm cầu nối, giới thiệu cho nhiều nhà đầu tư trên thế giới đến Việt Nam làm ăn. Dự án điển hình mà ông giới thiệu đầu tư về Việt Nam đặt tại tỉnh Hậu Giang, một tỉnh giáp với Bạc Liêu, Cà Mau. Đó là nhà máy bột giấy lớn nhất Việt Nam, với vốn đầu tư 100% nước ngoài lên đến 1,2 tỷ USD, dự án này giải quyết cho 6000 lao động. Ngoài ra Tôn Lâm còn giới thệu đầu tư cho Hà Nội và một số tỉnh nhiều dự án.

          Cũng tại đám dỗ ấy tôi ngắm Tôn Lâm rất kỷ, đó là một tri thức từng trãi nhưng chân thành và giản dị, nụ cười của ông tuy lịch lãm nhưng hiền từ. Cốt cách, dung mạo ấy cho người đối diện biết rằng đó là một loại người hấp thụ tinh thần dân tộc rất mãnh liệt. Có một giai đoạn ngắn Tôn Lâm ở khác chính thể chúng ta nhưng khi lịch sử thay đổi thì Tôn Lâm trở về thật chóng vánh và thành tâm. Câu chuyện về ông mà tôi kể trên cho thấy ông là một người nặng lòng với anh em, dòng tộc và đất nước. Đó là khuôn phép của đạo lý Việt Nam mà Tôn Lâm hấp thụ được.

          Tết Kỷ Hợi đã về, thời khắc mà chúng ta hay nghĩ về tổ tiên nguồn cội, nghĩ về truyền thống đạo đức Việt Nam. Tôi kể chuyện Tôn Lâm để một lần nữa khẳng định sức mạnh của văn hóa Việt Nam.

                                                                    Sài gòn, ngày 30 tháng 11 năm 2018

Nhà hàng Hoa An Viên Hà Nội

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Tags